Bir Siber Olayı Fark Ettiğinizde: Kamu Çalışanı Olarak Ne Yapmalı?
Şüpheli bir durumla karşılaştığınızda sakin, hızlı ve doğru adımlar atın. Kamu kurumlarında olay bildiriminin Kurumsal SOME ve USOM ile bağlantısı.
Bazen en iyi önlemlere rağmen bir şeyler ters gider: şüpheli bir bağlantıya tıklarsınız, cihazınız tuhaf davranır, bir oltalama↗ mesajı fark edersiniz. Böyle anlarda ne yaptığınız kadar ne kadar hızlı yaptığınız da önemlidir. Erken ve doğru bildirim, küçük bir olayın büyük bir ihlale dönüşmesini önler. Bu rehber, olayı fark eden kamu çalışanının ilk adımlarını ve bildirimin Kurum içinde ve ulusal düzeyde nasıl işlediğini anlatır.
İlk adımlar: Duruma göre ne yapılır?
Genel kural: panik yapmayın, gizlemeyin, yaymayın, bildirin. Aşağıdaki tablo en sık durumlar içindir; Kurumunuzun prosedürü farklıysa onunki önceliklidir.
| Durum | Hemen yapın | Yapmayın |
|---|---|---|
| Şüpheli bağlantıya tıkladım ya da ek açtım | Cihazı gerekiyorsa ağdan ayırın (kabloyu çekin, Wi-Fi’yi kapatın); Kurumun SOME/bilgi işlem birimine bildirin. | Cihazı kendi başınıza “temizlemeye” çalışmayın; kanıtı silmeyin. |
| Parola ya da kod girdim/verdim | Hemen bildirin; parolayı BT biriminin yönlendirmesiyle değiştirin. | Aynı parolayı başka yerlerde kullanmaya devam etmeyin. |
| Cihazım ya da belgem kayboldu | Hemen bildirin; uzaktan kilitleme/silme için BT birimini arayın. | “Belki bulunur” diye beklemeyin. |
| Hesabımdan benim yapmadığım işlem var | Bildirin; olayın saat ve içeriğini not edin. | Hesabın kapanmasını geciktirmeyin. |
| Yanlış alıcıya kişisel veri↗ içeren belge gittim | Hemen Kurumun KVKK↗ irtibat kişisine ve SOME’ye bildirin. | Alıcıdan “silmesini” isteyip konuyu kapatmayın. |
| Kuruma ait sızdırılmış bir veri gördüm (forum, kanal, mesaj) | Yalnızca SOME’ye bildirin; bağlantıyı ve ekran görüntüsünü yalnızca onlarla paylaşın. | Paylaşmayın, iletmeyin, indirip dağıtmayın. |
Kanıtı koruyun
- Şüpheli e-postayı silmeyin; ekran görüntüsü alın, gönderen adresini, tarihi ve saati not edin.
- Ne yaptığınızı sırasıyla yazın: neye tıkladınız, ne girdiniz, ne zaman.
- Soruları yanıtlarken tahmin yerine bildiğinizi söyleyin; bilmediğiniz yerde “bilmiyorum” demek olayın çözümünü hızlandırır.
Sızdırılmış veriyi paylaşmak suçtur
7545 sayılı Siber Güvenlik↗ Kanunu, veri sızıntısına ilişkin iki fiili doğrudan cezalandırır (m.16):
- Siber uzayda veri sızıntısı nedeniyle daha önce yer almış kişisel verileri ya da kritik kamu hizmeti kapsamındaki kurumsal verileri, izin olmaksızın erişime açan, paylaşan veya satışa çıkaranlara üç yıldan beş yıla kadar hapis (m.16/4).
- Veri sızıntısı olmadığını bildiği hâlde endişe, korku ve panik yaratmak ya da kurum veya kişileri hedef göstermek amacıyla sızıntı olduğuna dair gerçeğe aykırı içerik oluşturanlara veya yayanlara iki yıldan beş yıla kadar hapis (m.16/5).
Suçun kamu görevlisi tarafından işlenmesi hâlinde ceza üçte bir oranında artırılır (m.16/7). Meraktan bile olsa sızdırılmış bir veri kümesini indirip meslektaşlarınıza iletmek bu kapsama girebilir; doğru yol, bulduğunuzu yalnızca SOME’ye bildirmektir.
Kamuda olay bildiriminin yapısı
Siber olaylar, ulusal bir yapı içinde yönetilir. Kurumunuzda kurulmuş olan Siber Olaylara Müdahale Ekibi (Kurumsal SOME) olayı değerlendirir; olayı, 2013 tarihli SOME Tebliği’ne göre gecikmeksizin USOM’a ve varsa birlikte çalıştığı Sektörel SOME’ye bildirir (Tebliğ m.5). Sizin sorumluluğunuz, olayı fark ettiğiniz anda doğru iç birime hızlıca iletmektir.
7545 sayılı Kanun bu alanda çerçeveyi genişletmiştir: bilişim sistemleriyle hizmet sunan Kurumlar, tespit ettikleri zafiyet ve siber olayları gecikmeksizin Siber Güvenlik Başkanlığı’na bildirmek zorundadır (m.7/1-b). Başkanlığın görevleri arasında SOME’ler kurmak, kurdurmak ve denetlemek de vardır (m.5/1-d). Ayrıca 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunla BTK’nın bazı görev ve yetkileri Başkanlığa devredilmiştir; yeni düzenlemeler çıkana kadar mevcut düzenlemeler uygulanır ve BTK’ya yapılan atıflar Başkanlığa yapılmış sayılır (Kanun geçici m.2). Geçiş sürecinde Kurumunuzun SOME/USOM bildirim adımlarının güncel hâlini Kurumunuzun bilgi güvenliği↗ biriminden öğrenin.
Bildirim kanallarını önceden bilin
Kurumunuzun bilgi işlem/SOME iletişim bilgilerini ve bildirim adımlarını olay olmadan önce öğrenin; gerçek bir olayda bu bilgiye hızlı ulaşmak değerli dakikalar kazandırır. Kişisel veri ihlalinin Kurula, siber olayın ulusal makamlara kim tarafından nasıl bildirildiği ise ayrı bir rehberde toplanmıştır:
İyi bir savunmanın son halkası hızlı bildirimdir: gördüğünüzü zamanında söylemek Kurumunuzu ve vatandaşı korur.
Kaynaklar ve son gözden geçirme
- 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu (19 Mart 2025, Resmî Gazete 32846): m.5/1-d, m.7/1-b, m.16/4, 16/5, 16/7; geçici m.2 (7590 sayılı Kanunla eklenmiştir).
- Siber Olaylara Müdahale Ekiplerinin Kuruluş, Görev ve Çalışmalarına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (11 Kasım 2013, Resmî Gazete 28818): m.5.
Son gözden geçirme: 21 Ekim 2026. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; olay anında Kurumunuzun SOME ve bilgi güvenliği biriminin talimatları önceliklidir.
